Książki papierowe kontra ebooki. Czy Polacy pokochali czytniki książek?

Tradycyjne książki czy ebooki? Polacy coraz częściej wybierają elektroniczne czytniki książek (np. Kindle), choć wciąż silna jest armia purystów dla których papierowa książka to jedyne prawilne rozwiązanie. Rynek wydawniczy w Polsce zdominują książki cyfrowe? Gdyby książka papierowa umiała mówić, krzyknęłaby „po moim trupie!”… a umierać nie zamierza.

Stanisław Lem w książce „Powrót do gwiazd” pisał o księgarniach jako elektronicznych laboratoriach, a o książkach jako o kryształach z zapisaną zawartością. Trafnie przewidział przyszłość. Dziś ebooki i elektronicze czytniki książek to codzienność. Czy jednak okażą się przyszłością rynku wydawnicznego i wyprą książki papierowe?

Czytelnictwo w Polsce przechodzi zmiany po pandemii koronawirusa. Jak wiele osób preferuje tradycyjne książki papierowe, a ilu czytelników idzie z duchem czasu i wybiera ebooki? Według danych Biblioteki Narodowej z raportu „Stan czytelnictwa w Polsce w 2020 roku”, czytenicy w wieku od 15 do 18 lat oraz studenci korzystają z urządzeń cyfrowych nawet 8 godzin dziennie! Rynek ebooków w 2023 roku stanowi około jednej czwartej globalnej sprzedaży książek, a do końca 2023 roku ma wygenerować prawie 20 miliardów dolarów przychodu. To jednak za mało, by pokać papierowe książki?

Chcesz więcej kultury? Pan Od Kultury zaprasza na Facebooka i Instagram

Książki kontra ebooki. Dlaczego wybieramy czytniki i książki elektroniczne?

Jak wynika z badania „Zwyczaje Polaków związane z użytkowaniem ebooków i audiobooków”, 36% osób czytających e-booki przyznało, że zostali zachęceni do nich przez znajomych. 30% wybiera ebooki z powodu atrakcyjnych cen, a 29% preferuje czytniki książek w podróży. 28% użytkowników czytników książek zadeklarowało korzystanie z abonamentów na pozyskanie książek cyfrowych. 32 proc. respondentów wskazuje, że dzięki e-bookom mają dostęp do wszystkich książek ze swojej biblioteczki w każdej sytuacji. Wciąż jednak 59% osób deklaruje, że wybiera tradycyjne książki, bo chcą mieć kontakt z papierem, a co drugi respondent lubi zapach książek.

Jak wynika z danych Biblioteki Narodowej za 2020 rok, korzystanie z cyfrowej formy książki deklaruje 5% czytających. To jednak nawet nie 5% społeczeństwa, a tylko 5% z 42% Polaków, którzy zadeklarowali czytanie co najmniej jednego fragment książki rocznie.

Jesienią 2022 roku zaledwie 4% czytelników wymieniło co najmniej jedną książkę czytaną z ekranu komputera lub urządzenia mobilnego. Jest to wynik na poziomie odnotowywanym w poprzednich pomiarach i nie zaskakuje w kontekście odpowiedzi na pytanie o preferowany nośnik tekstu – Polacy konsekwentnie wolą czytać książki drukowane niż elektroniczne, chociaż te ostatnie dawno już przestały być czymś nowym i nieznanym – czytamy w raporcie Biblioteki Narodowej.

–

Dla porównania, w 2019 roku portal Granice.pl przeprowadził ankietę wśród 519 osób. 93% respondentów zadeklarowało czytanie ebooków. Co ciekawe, 11,2% odpowiedziało, że nigdy nie kupuje książek elektronicznych, choć książki w takiej właśnie formie czyta. 74% odpowiadających stwierdziło, że książki w formie elektronicznej kupuje w księgarniach internetowych. 26% ankietowanych czyta ebooki dzięki pakietom abonamentowym, 31,8% korzysta z wolnych źródeł domeny publicznej, 35,8% otrzymuje od znajomych, którzy wcześniej książkę zakupili dla siebie.

Co ciekawe, zaledwie 9,8% czytelników korzysta z oferty bibliotek publicznych. Jednocześnie 64,5% respondetów zadeklarowało całkowitą rezygnację z książek papierowych. Nie czytają jedynie na czytnikach dedykowanych do książek, ale także na smartfonach (26%), tabletach (9,3%) i komputerach (7,5%).

Rynek ebooków w Polsce. Papierowe książki nie do zdarcia

Ebooki w Polsce to wciąż nisza. Świat Czytelników wyjaśnia, że „jeśli rynek e-booków ma 5% rynku książki (ilościowo, kosztowo, jak by tego nie liczyć) i wzrośnie o całe 20%, to z perspektywy całego rynku jest to wzrost z 5 do 6%”.

Porównując dzisiejszy kształt rynklu e-booków z momentem startu, można powiedzieć, że jest to już rynek dojrzały i w znakomitej formie. Wydawcy i dystrybutorzy nie traktują bowiem e-książek jako dodatkowego źródła przychodu do wydań papierowych. Przychody ze sprzedaży e-booków i audiobooków są dziś przez wydawców osobno budżetowane, a cele bardzo ambitne. I jest to najlepszy dowód na to, że rynek dojrzewa i się normalizuje – powiedziała w 2022 roku Beata Gutowska, szefowa internetowej księgarni Publio.pl.

Beata Gutowska wyjaśniła, że w Polsce ebooki i książki papierowe nie konkurują ze sobą, a starają się uzupełniać. Zwrociła uwagę, że nieznana jest liczba czytników wykorzystywanych przez użytkowników. Szacuje się, że dedykowanych czytników e-booków (pomijając czytniki softwarowe) jest w Polsce od pół miliona do miliona.

E-booki, książki i ekologia. Przemysł wydawniczy uratuje środowisko?

Czy Polaków do e-booków i czytników typu Kindle przekona ekologia? Raport amerykańskiej firmy badawczej Cleantech Group wskazał, że książki papierowe globalnie szkodą środowisku i sugeruje czytanie ebooków dzięki którym globalna emisja dwutlenku węgla może zmniejszyć się o 10,9 mln ton w ciągu najbliższych 4 lat. Czy przemysł wydawniczy podąży za ekologicznym trendem?

Badacze w oparciu o dane z rynku amerykańskiego wykazali, że dwutlenek węgla wyprodukowany przez cały okres użytkowania popularnego czytnika ebooków Kindle jest w pełni utylizowany średnio już po pierwszym roku działania urządzenia.

Jako twór niematerialny, ebooki są książką ekologiczną, ponieważ do ich produkcji nie zużywa się papieru. Tymczasem z jednego drzewa można wyprodukować średnio sto 500-stronicowych książek. Z drugiej strony jedno drzewo produkuje dziennie 2,5 litra tlenu. Dlatego książki naturalne w wymiarze globalnym oddziałują negatywnie na środowisko

– podaje portal ksiazki.wp.pl.

Papierowe książki nie dają się e-bookom. Tradycja wygra z technologią?

Magia papieru jest wieczna? Wciąż są tacy, którzy muszą usłyszeć szelest przewracanych kartek. Pragną poczuć zapach książki i farby drukarskiej, fakturę papieru pod palcami, a porysowana okładka i zagięte rogi w książce są częścią ważnych dla nich historii. Anita Werner w rozmowie z TVN24.pl stwierdziła, że „książka musi być papierowa i to jest świętość”.

Przewiduje się, że do 2027 roku około 1,87 miliarda osób na całym świecie będzie zaangażowanych w czytanie książek papierowych. Jednocześnie prognozy pokazują, że liczba użytkowników korzystających z e-czytników osiągnie 1,2 miliarda w tym samym okresie.

Jak podaje Market Splash, W 2022 r. rynek amerykański wykazywał stałą skłonność do książek drukowanych ze sprzedażą 788,7 mln sztuk. Chociaż sprzedaż e-booków w USA wykazuje tendencję wzrostową (3,7% w styczniu 2023 r. w porównaniu do stycznia 2022 r.), a do tego intensywnie postępuje cyfryzacja życia, to w 2021 roku 68% młodszych czytelników w Stanach Zjednoczonych, w szczególności w wieku od 18 do 29 lat, wybrało książki drukowane. Co więcej, 32% czytelników w USA czyta wyłącznie książki drukowane, 33% zarówno książki drukowane, jak i eBooki, a 9% wyłącznie eBooki.

Książki drukowane nadal sprzedają się lepiej niż eBooki w stosunku około 4 do 1. Jednocześnie w USA W 2020 r. wskaźnik posiadania e-czytników wśród dorosłych czytelników wyniósł 19%, co oznacza spadek.

Książka musi być papierowa. To dla mnie świętość. Jestem w tej sprawie ortodoksyjna. Książki zajmują miejsce w walizce i ważą swoje, ale zapach papieru i przewracanie kartek to jest coś, z czego na razie nie mam ochoty rezygnować – powiedziała Anita Werner.

Chcesz więcej kultury? Pan Od Kultury zaprasza na Facebooka i Instagram

Źrodło: Market Splash, Biblioteka Narodowa, Granice.pl, ksiazki.wp.pl, Świat Czytelników, Press.pl