Nie szykuj się na kolejne „Na południe od Brazos”. „Szlak umrzyka” to western bardziej wystrzałowy, a Dziki Zachód jest to dzikszy niż w poprzednich powieściach McMurtry’ego. Nawet Clint Eastwood w tym świecie chodziłby skulony ze strachu.
„Na południe od Brazos” było epickim i sentymentalnym pożegnaniem ze „starym” Dzikim Zachodem. „Ulice Laredo” to chronologicznie zamknięcie sagi. Gorzka elegia o schyłku romantycznej epoki, a raczej wielka ucieczka przed jej zmierzchem. Ostatnia misja kapitana Calla. „Szlak umrzyka” (trzeci tom tetralogii, ale chronologicznie początek sagi/prequel) to podróż w czasie o kilkadziesiąt lat wstecz. Powieść opiera się luźno na niefortunnej, skazanej na porażkę wyprawie na Santa Fe z 1841 roku.
Augustus „Gus” McCrae oraz Woodrow Call to nieopierzone smarkacze bez grosza przy tyłku. Zwąchali jednak szansę na zarobek i wielką przygodę. Zaciągają się do strażników Teksasu, by z bojową misją pojechać do Meksyku, gdzie o złoto ludzie się potykają. Ich cały dorobek to zapasowa koszula, lichy koc i głowy napakowane opowieściami o Dzikim Zachodzie. Ten obraz jednak szybko i brutalnie zostanie odarty z nimbu mitu. Szlak przez Zachodni Teksas oraz Nowy Meksyk będzie prowadził przez pustkowia należące do Apaczów i Komanczów. Jornada del Muerto (tytułowy Szlak umrzyka) okaże się drogą przez piekło.

Szlak umrzyka, czyli bezlitosny Larry McMurtry
Zdecydowanie nie jest to wyidealizowany i romantyczny świat z książek Karola Maya. „Szlak umrzyka” to mroczny western, na pograniczu krwawej powieści drogi i powieści przygodowej. Larry McMurtry nie ma litości dla swoich bohaterów. Na pograniczu roi się od Indian kolekcjonujących skalpy, a Garb Bizona (postać historyczna) niczym Predator eliminuje kolejnych członków eskapady do Santa Fe. Odcina ofiarom nie tylko skalpy.
„Szlak umrzyka” to bezlitosna proza, będąca o włos od „Krwawego Południka” Cormaca McCarthy’ego. McMurtry stara się jednak dać iskierkę nadziei. Ten wątły żar ciężko jednak podsycać i utrzymać. Gdy pojawiają się zalążki miłości, lub choćby zwykłej empatii, rzeczywistość brutalnie je zdusza. Strzały Indian trafiają celniej niż strzały Amora. W ogóle ciężko myśleć o miłości, gdy na wyprawie skręca ci żołądek z głodu i nie ma już koni do zjedzenia, pijesz końskie szczyny z pragnienia, a w nocy twoi kompani zamarzają. Kto miałby motyle w brzuchu, gdy Indianie tylko czekają aż pójdziesz za potrzebą i opuścisz gacie, bo wtedy najłatwiej przeszyć cię strzałą.

Początek historii, nie tylko strzały Amora
Larry McMurtry po mistrzowsku pokazał początki legendarnego duetu Call-McCrae. Aż dziw bierze, że te dwa przeciwieństwa nie rzuciły się sobie do gardeł. Gus to kobieciarz i sowizdrzał, który zamiast cię zastrzelić, prędzej zagada cię na śmierć. Albo sam padnie z wycieńczenia podczas tournee po burdelach. Call to małomówny profesjonalista, duszący w sobie gniew, skupiony i uczący się fachu. Chemia między tymi dwoma chłopakami jest literackim mistrzostwem.
Dowiemy się również jak Gus poznał Klarę Forsythe, która była dobrą duszą „Na południe od Brazos”. Tu jeszcze życie jej nie złachało i nie zahartowało. Droczy się z Gusem, igrając z jego uczuciami. Uśmiech na gębie, ciepło się na sercu robi. Ale nie rozckliwiaj się i nie opuszczaj gardy, bo zaraz oberwiesz. Świst strzały. Chlast po gardle. Nim mrugniesz Wódz Garb Bizona już odcina klejnoty kolejnemu nieszczęśnikowi. Czytasz rozdział o Indianach porywających dzieci i palących żywcem ludzi, sceny w obozie handlarzy ludźmi łamią serce, a los porwanej przez Indian Meksykanki Rosy wyciska łzy. Przygotuj się na strzał za strzałem w samo serce.

Wystrzałowy western, samo gęste
Powieść pełna jest antybohaterów. Co jeden to lepszy szelma. Ale McMurtry sprawia, że lubimy tych cholernych drani i jak w dym poszlibyśmy z nimi do najpodlejszego burdelu. Gdy chłopcy wywijają lufami (nie tylko pistoletów…), kobiety wydają się jedynymi dorosłymi i odpowiedzialnymi ludźmi na całym Dzikim Zachodzie. Jak to u McMurtry’ego, nie może zabraknąć matkujących prostytutek, które opiekują się mężczyznami, a nawet ogrzewają rannych nocami.
Nie szykuj się na kolejne „Na południe od Brazos”. „Szlak umrzyka” to western bardziej wystrzałowy, a Dziki Zachód jest dzikszy niż w poprzednich powieściach McMurtry’ego. Nie ma czasu na jakieś tam prologi. Od razu wskakujesz na rozpędzonego rumaka. To opowieść prostsza, dosadniejsza i bardziej bez ogródek. McMurtry nie skąpi wisielczego humoru i ani myśli trzymać go w cuglach poprawności politycznej. Samo gęste.
Więcej kultury? Pan Od Kultury zaprasza na Facebooka i Instagram





